Merkez kadraj mı, kenara yaslamak mı

Konuyu tam ortaya koymak, bakışı kilitleyen bir karardır. Kenara yaslamak ise yürüyüş yönüne nefes bırakır. İkisi de doğru olabilir. Yanlış olan, her kuşta ortaya, her dağda ise rastgele bir köşeye yapışmaktır. Karar, bakışın nereye gideceğine bağlıdır.

Merkez ne zaman güçlüdür

Simetri varsa merkez işe yarar. Sakin suda bir dağ, tam karşıdan bir çiçek, size bakan bir yüz. O bakış kadrajın ortasına oturunca ağırlık dengelenir. Simetri yoksa merkez, konuyu sıkıştırır ve çevreyi eşit biçimde önemsizleştirir.

Merkez, “neye baktığımı bilmiyorum” kaçamağı olmasın. Bilinçliyse sade ve güçlüdür. Alışkanlıksa tekdüze olur. Üç kare üst üste tam ortadaysa birini kaydırıp bakın. Kaydırılan daha rahatsa alışkanlık ortaya çıkmıştır.

Kenar ne zaman nefes verir

Kuş sağa bakıyorsa burnunun önü açık kalsın. Konu o zaman sola yaslanır. Memelide de aynı ilke vardır. Boşluk, gideceği yerdir. Boşluk arkadaysa hayvan kadrajdan kaçıyor gibi durur. Bu, üçler kuralını ezberden uygulamak değildir. Bakışın çarpacağı yeri açmaktır. Kompozisyonun genel hali ayrıca durur.

Kenara yaslamak, konuyu çerçevenin dışına taşıracak kadar olmamalıdır. Gaga, kanat ucu veya kayanın beli sınırda kesilirse yaslama değil, kesmedir. Nefes payı bırakın. Kırpma masada bu payı daraltabilir, sahada kesilmiş gagayı geri getiremez.

İkisini aynı duruşta denemek

Hayvan sakinken önce nefesli bir kadraj, sonra gerekirse daha sıkı bir merkez deneyin. Yer değiştirmeyin. Zum veya bir adım değil, kadrajın kendisi değişsin. Yer değiştirmek davranışı bitirir. İkisi de iyi görünüyorsa dönüşte birini seçin. İkisini birden yayınlamak zorunda değilsiniz.

Manzarada merkez, ufku da ortaya çekebilir. Ufuk tam ortada ve konu da tam ortadaysa kare iki kez bölünür. Konu ortadaysa ufku kaydırın. Ufuk ortada kalacaksa konu simetrinin parçası olsun, ikinci bir leke olmasın.

Işık seçimi değiştirir

Sert ışıkta merkezdeki beyaz konu patlar ve göz kaçacak yer aramaz. Kenara yaslayıp boşluğu koyu bir fona vermek, o patlamayı hafifletir. Yumuşak ışıkta merkez daha affedicidir. Açık gölgede ortaya konan çiçek, sakin durur. Işık bağırıyorsa kadraj da bağırmasın.

Karşı ışıkta merkez silueti güçlendirir. Şekil okunaklıysa bu iyi bir merkezdir. Şekil dağınıksa kenara yaslamak da kurtarmaz. Önce şekli sadeleştirin.

Alışkanlığı görmek

Dönüşte on kareyi yan yana koyun. Hepsi ortadaysa bir sonraki çıkışta bir konuyu bilerek kenara alın. Hepsi kenardaysa bir simetriyi bilerek ortada bırakın. Göz, eksik olan tarafı öğrenir. Kural, her iki kararı da unutturmamalıdır.

Not bir cümledir: bugün bakış yönü boş muydu, simetri gerçekten var mıydı. Cümle yoksa merkez yine alışkanlık olarak döner.

Sık sorulan sorular

Konu her zaman üçler çizgisinde mi durmalı? Hayır. Simetri ve size bakan sakin bir yüz merkezde de güçlüdür. Bakış bir yöne gidiyorsa o yöne boşluk bırakın.

Kenara çok yaklaşmak olur mu? Nefes payı kalsın. Gaga ve kanat sınırda kesilmesin.

Aynı anda iki kadraj çekilir mi? Hayvan sakinken evet. Yer değiştirmeden kadrajı değiştirin. Dönüşte birini seçin.